Σάββατο, 17 Οκτωβρίου 2009

Γ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ - ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ


ΤΑ ΡΗΜΑΤΑ

1. Τι είναι τα ρήματα

Τα ρήματα ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου και φανερώνουν ότι κάποιος κάνει κάτι (κάποια ενέργεια), ή παθαίνει κάτι από κάποιον άλλον, ή βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Π.χ. γράφω, διαβάζω, χτενίζομαι, γράφομαι, πονώ, καταλαβαίνω, κ.λ.π.

2. Οι φωνές των ρημάτων

Τα ρήματα, ανάλογα με την κατάληξή τους χωρίζονται σε ομάδες που ονομάζονται φωνές. Έχουν δύο φωνές: την ενεργητική και την παθητική.

Ενεργητική φωνή: Στη φωνή αυτή ανήκουν τα ρήματα έχουν την κατάληξη –ω, όταν μιλάει το πρώτο πρόσωπο (εγώ) και σε –ει όταν μιλάει το τρίτο πρόσωπο (αυτός, αυτή, αυτό).Η πράξη που γίνεται στη φωνή αυτή πηγαίνει σε κάποιον άλλον ή κάπου αλλού. Π.χ. δένω, γράφω, ακούω, δίνω, μιλώ, παρακολουθώ, χτίζω, μαζεύω, χτυπώ, κ.λ.π.

Παθητική φωνή: Στη φωνή αυτή ανήκουν τα ρήματα έχουν την κατάληξη –μαι,

όταν μιλάει το πρώτο πρόσωπο (εγώ) και σε –αι όταν μιλάει το τρίτο πρόσωπο (αυτός, αυτή, αυτό). Η πράξη που γίνεται στη φωνή αυτή γυρίζει πίσω στο πρόσωπο που την κάνει. Π.χ. γράφομαι πλένομαι, ντύνομαι, χτενίζομαι, βάφομαι, δένομαι, ακούγομαι, κ.λ.π.

Παραδείγματα μετατροπής της σύνταξης.

Ενεργητική σύνταξη

Παθητική σύνταξη

Ο μαθητής λύνει τις ασκήσεις

Οι ασκήσεις λύνονται από το μαθητή

Η μητέρα μαγειρεύει το φαγητό

Το φαγητό μαγειρεύεται από τη μητέρα

Ο οικοδόμος χτίζει το σπίτι μας

Το σπίτι μας χτίζεται από τον οικοδόμο

Η φωτιά έκαψε τα ξύλα

Τα ξύλα κάηκαν από τη φωτιά

Οι αγρότες μαζεύουν τη σοδειά

Η σοδειά μαζεύεται από τους αγρότες

5. Οι χρόνοι του ρήματος

Οι χρόνοι του ρήματος φανερώνουν:

Το παρόν

(τώρα)

Το παρελθόν

(πριν)

Το μέλλον

(έπειτα)

Το χιόνι πέφτει ασταμάτητα.

Έτρεξα όσο μπορούσα.

Θα φάω αργότερα.

Παροντικοί χρόνοι

(τώρα)

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ

Κάτι που γίνεται τώρα χωρίς διακοπή

ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ

Κάτι που έγινε στο παρελθόν και είναι τώρα τελειωμένο

Κοιτάζει τη θάλασσα.

Ο φύλακας έχει κλείσει τις πύλες.

Παρελθοντικοί χρόνοι

(χθες)

ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ

Κάτι που έγινε χθες αλλά συνέχεια

ΑΟΡΙΣΤΟΣ

Κάτι που έγινε χθες αλλά για μια στιγμή

ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΣ

Κάτι που τελείωσε χθες πριν γίνει κάτι άλλο

Όλοι κοιτάζαμε τον πύραυλο.

Σ’ ένα χρόνο ταξίδεψε όλο τον κόσμο.

Τα καράβια είχαν αράξει πριν ξεσπάει η καταιγίδα.

Μελλοντικοί χρόνοι

(αύριο)

ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΤΙΚΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

Κάτι που θα γίνεται αύριο συνέχεια

ΣΤΙΓΜΙΑΙΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

Κάτι που θα γίνει αύριο σε μια στιγμή

ΣΥΝΤΕΛΕΣΜΕΝΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

Κάτι θα είναι τελειωμένο αύριο σε μια ορισμένη στιγμή

Αύριο θα δουλεύω όλο το πρωί.

Το καλοκαίρι θα δουλέψει στα καράβια.

Με τη δύση του ηλίου θα έχουμε γυρίσει.

Λίγα λόγια για την ορθογραφία των ρημάτων

1. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –ω γράφονται με ωμέγα (ω): γράφω, τρέχω, φωνάζω, πηγαίνω κ.λ.π.

2. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –με γράφονται στον ενικό αριθμό με άλφα γιώτα (αι) και στον πληθυντικό με έψιλον (ε): εγώ έρχομαι, εγώ κάθομαι, εγώ πλένομαι, εγώ είμαι κ.λ.π. Ενώ εμείς παίζουμε, εμείς διαβάζουμε κ.λ.π.

3. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –τε στον ενικό αριθμό γράφονται με άλφα γιώτα (αι) και στον πληθυντικό με έψιλον (ε). Ο δάσκαλος έρχεται, η Ελένη πλένεται. Ενώ: Μη φωνάζετε (εσείς). Να πλένετε (εσείς) τα δόντια σας.

4. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –ει και -εις γράφονται με έψιλον γιώτα (ει): παίζει, γράφει, να γράψεις, θα γράψεις κ.λ.π.

5. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –ονται γράφονται με όμικρον (ο): δένονται, γράφονται, κάθονται κ.λ.π.

6. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –νται, γράφονται με άλφα γιώτα (αι): έρχονται, ακούγονται, κοιμούνται κτλ.

7 Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –ιζω και –ιαζω γράφονται με γιώτα (ι) σε όλους τα χρόνους και τα πρόσωπα: αρχίζω, γυρίζω – γύριζα, παρουσιάζω –θα παρουσιάσω κ.λ.π.

Εξαιρούνται τα ρήματα: δανείζω, αθροίζω, δακρύζω, γογγύζω, κατακλύζω, πήζω, πρήζω, συγχύζω κ.λ.π.

8. Τα ρήματα που τελειώνουν σε –ώνω γράφονται και στην παραλήγουσα με ωμέγα (ω) σε όλους τους τύπους: πληρώνω, φανερώνω, φανέρωνε, έχω φανερώσει, είχα φανερώσει κ.λ.π.

9. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –αίνω, γράφονται παντού με άλφα γιώτα (αι): πηγαίνω, θερμαίνω, μαθαίνω – μαθαίνεις κ.λ.π.

10. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –έρνω γράφονται με έψιλον (ε): σέρνω, γέρνω, δέρνω. Εξαιρείται το παίρνω

11. Όλα τα ρήματα που τελειώνουν σε –ιέμαι, γράφονται με γιώτα (ι) παντού: στεναχωριέμαι – στεναχωριέσαι, αναρωτιέμαι, χτυπιέμαι, γελιέμαι – γελιέσαι – γελιέται – γελιέστε κ.λ.π.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου